Praten over de dood

Rondom De Sprengen 25 november 2025

Je raakt er niet over uitgepraat. De dood. Vroeg of laat komt de dood ter sprake. Al dan niet in bedekte termen. In allerlei vormen dient de dood zich aan. Zacht, mild, rauw, verwacht en onverwacht. Heb je het al gehoord, die en die is overleden. Ik doe een poging de dood minder op afstand te houden door te stimuleren er meer over te praten.

Rondom de dood kan chaos ontstaan, maar ook vrede en berusting. Er kan opluchting zijn, ongeloof, vertwijfeling, kwaadheid en vooral verdriet. Er breekt een tijd aan van gemis. De dood brengt veel teweeg.
Je kunt er niet met iedereen over praten; je wilt je gehoord en begrepen voelen. Of het nu gaat om een overlijden dat kort of lang geleden plaatsvond, of om een verlies dat misschien in de nabije of (hopelijk) verre toekomst ligt.

Als je er niet af en toe over praat, kunnen moeilijke gedachten en gevoelens geen weg vinden. Ze zetten zich vast, en dat kan ervoor zorgen dat je je onder de mensen minder vrij gaat bewegen en dat voelt niet fijn.
Dus praat over de dood, hoe ongemakkelijk het soms ook lijkt. Overwin de schroom. Dat bedoel ik niet alleen voor mensen die de dood van dichtbij meemaken, maar ook voor de omstanders. Stel een belangstellende (niet nieuwsgierige) vraag, luister écht naar de ander, en kom niet meteen met je eigen leed. Dat helpt de ander niet.
Hetzelfde geldt voor ongevraagde adviezen: goed bedoeld, maar meestal niet helpend.

Meelevende mensen en lotgenoten kunnen veel aan elkaar hebben. Dat werkt meestal alleen wanneer er zachtheid is, oprecht medeleven en ruimte om gevoelens toe te kunnen en mogen laten.
Wanneer je gedachten en gevoelens over de dood hebt, en je probeert die te accepteren en erover te praten, ontstaat er vaak weer wat lucht. Je kunt dan meestal met meer onbevangenheid verder.

Het is gezegd. Het is zinvol om over de dood te praten. Daar zijn goede redenen voor. In eerdere columns gaf ik een aantal van die redenen aan. Ik vind het belangrijk ze nogmaals te noemen en nog eens opnieuw naar voren te halen, ook omdat we in onze uitvaartpraktijk daar telkens opnieuw veel ervaring mee opdoen:

1. Praten over de dood zorgt voor verbinding, het brengt mensen dichter bij elkaar.
2. Praten over de dood vermindert de angst voor de dood.
3. Praten over de dood vergroot het bewustzijn van je sterfelijkheid. Wie zich bewust is van zijn/haar sterfelijkheid haalt meer uit het leven. Je doet eerder de dingen die je leuk vindt, je gaat prioriteiten stellen. Je hebt straks op je sterfbed geen spijt van de dingen die je niet gedaan hebt, hooguit van wat je wel gedaan hebt. Het leven krijgt, kortom, meer betekenis.
4. Van praten over de dood, of het nadenken erover, word je gelukkig. Iedereen verwacht er in eerste instantie vooral depressief, negatief en levensmoe van te worden, maar het tegendeel is het geval, zo blijkt uit onderzoek. Je wordt er minder depressief, positiever en levenslustiger van.

Wie zet een stap richting het praten over de dood? Jij?